8. Sınıf 5. Ünite

İslam Dininin Temel Kaynakları

islam dininin temel kaynaklari

Yüce Allah, insanlara akletme, düşünme, seçim yapabilme gibi nimetler vermiştir. Ayrıca ilk insandan itibaren doğru yolu göstermek için peygamberler ve onların aracılığı ile de kitaplar göndermiştir.

Son ilahi kitap olan Kur’an-ı Kerim ile Hz. Muhammed’in söz ve davranışları İslam dininin iki temel kaynağını oluşturur. Bu iki kaynak, İslam dininin tam anlamıyla kavranması, emir ve yasaklarının uygulanması için ayrılmaz bir bütündür.

islamin temel kaynaklari

Hidayet Rehberi: Kur’an
Kur’an, sözlükte “toplamak, okumak, bir araya getirmek” anlamlarına gelir. Terim olarak ise şu şekilde tanımlanır: “Hz. Peygambere vahiy yoluyla gelen, mushaflarda yazılı olan, değiştirilmeden nesilden nesile nakledilen, okunması ve yaşanması ile ibadet edilen, Allah’ın (c.c.) mucize kelamıdır.

Kur’an-ı Kerim, Allah’ın (c.c.) bütün peygamberlere gönderdiği vahyin son halkasıdır. Diğer kutsal kitaplar, insanlar tarafından zamanla değiştirilmiş, asıl halleri günümüze ulaşamamıştır. Yüce Allah, son ilahi kitap olan Kur’an’ın hiç bir harfinin değiştirilmeyeceğini ve korunacağını şu ayette bildirmiştir: “Doğrusu kitabı biz indirdik, onun koruyucusu elbette biziz.” Hz. Peygamber zamanından beri insanlar tarafından okunmasıyla ibadet edilmiş ve aynı zamanda ezberlenmiştir. Böylece unutulmaktan da korunmuş ve hiç bir değişikliğe uğramadan günümüze ulaşmıştır.

Kur’an-ı Kerim; inanç, ibadet ve ahlak konularında hükümler içeren bir kitaptır. İnanç konularını oluşturan ayetlerde, imanın temel esasları ile bunların insan ve toplum hayatına sağladığı faydalardan bahsedilir. İbadet konularını içeren ayetlerde namaz, oruç, zekat gibi kulluk vazifeleri ile ilgili hükümler bulunur. Ahlaki konuları dile getiren ayetlerde ise insanların sahip olması gereken adalet, doğruluk, anne babaya iyilik gibi erdemler ile sakınılması gereken davranışlar ele alınır.

Kur’an-ı Kerim’de inanç, ibadet ve ahlak konularının yanında geçmiş peygamberlerin hayatlarının ve tevhit mücadelelerinin anlatıldığı bölümler de vardır. Kıssa adı verilen bu bölümlerde geçmiş kavimlerin vahiy karşısındaki tutumları anlatılmakta ve ibretler alınması tavsiye edilmektedir. Ayrıca Kur’an-ı Kerim’de sosyal hayata ilişkin düzenlemeler, aile ve toplum ilişkilerini ele alan hükümler de (muamelat) yer almaktadır.

kuranikerim hatirlayalim
kuranikerimin isimleri

Kur’an-ı Kerim’de insanların nasıl ve ne şekilde yaşamaları gerektiği açıklanmıştır. İçerisindeki hükümler bireyin ve toplumun hayatını düzenler. Kur’an, kendisini rehber edinenlere, hem dünya hem ahiret mutluluğunu temin edecek bir hidayet rehberidir. Bu sebeple hayatın bütün safhalarında karşılaşılan konularda başvurulacak ilk kaynaktır.

Hz. Peygamberin Yolu: Sünnet
Peygamberler, Allah’ın (c.c.) emir ve yasaklarını kullarına ulaştırmak ve onlara doğru yolu göstermekle görevlendirilmiş elçilerdir. Son peygamber Hz. Muhammed (s.a.v.) de inanç, ibadet ve ahlaki değerler başta olmak üzere Kur’an’ın hükümlerini insanlara iletmiştir. Bunun yanı sıra İslam’ı anlatarak, hükümlerini açıklayarak ve bizzat yaşayarak örnek bir hayat sergilemiştir. “Andolsun, Allah’ın Resûlü’nde sizin için; Allah’a ve âhiret gününe kavuşmayı uman, Allah’ı çok zikreden kimseler için güzel bir örnek vardır.” ayetinde Hz. Peygamberin Müslümanlara örnek olma vasfı vurgulanmaktadır.

Hz. Peygamber, hem kulluğu hem de kişiliği, ahlakı, aile yaşantısıyla Müslümanlara örnek olmuştur. İşte buörnek yaşam tarzı ve yol göstericilik sünnet olarak adlandırılır. Sözlükte yol, âdet, gidişât, gibi anlamlara gelen sünnet; terim olarak Hz. Peygamberin sözleri, uygulamaları ve sahabilerin yapmış olduğu davranışları onaylaması şeklinde tanımlanır.

kuran sunnet

Hz. Peygamberin sünneti, İslam dininin temel kaynaklarından biridir. Zira Kur’an’da anlaşılmayan bir ayetle karşılaşıldığında ilk olarak Hz. Peygamberin o konuda bir sözü ya da uygulaması olup olmadığı araştırılır. Çünkü;  Hz. Peygamberin görevlerinden biri de Kur’an’daki hükümleri açıklamaktır. “… İnsanlara, kendilerine indirileni açıklaman ve onların da (üzerinde) düşünmeleri için sana bu Kur’an’ı indirdik.” ayetiyle Hz. Peygamberin bu görevine işaret edilmektedir.

Hz. Peygamber ayetlerin ifade ettiği manayı sözleri ile açıklamış, fiilleri ile de hükümlerin nasıl uygulanacağını göstermiştir. Örneğin; Kur’an, namaz kılmanın farz olduğunu bildirmiş, ancak namazın nasıl kılınacağını, hangi vakitlerde kaç rekat kılınacağını açıklamamıştır. Hz. Peygamber, “Beni nasıl namaz kılarken görüyorsanız, siz de öylece namaz kılınız.” buyurarak namaz emrinin ne şekilde yerine
getirileceğini öğretmiştir.

Kur’an-ı Kerim’de, zengin Müslümanlara zekat vermeleri emredilmiş, ancak hangi  maldan ne kadar verileceği açıklanmamıştır. Bu hususlar Hz. Peygamber tarafından Müslümanlara öğretilmiştir. Hz. Peygamberin açıklaması olmadan yerine getirilemeyecek bir diğer ibadet, hacca gitmektir. Farz olan haccın vakti, şartları, hac kıyafetleri vb. konular Hz. Peygamberin sünneti ile açıklığa kavuşmuştur.

rehber peygamber

Hz. Peygamber, Kur’an-ı Kerim’i açıklamanın dışında, insanların manevi kirlerden arınmalarını ve İslam’ın emrettiği ahlaki niteliklere sahip olmalarını sağlamıştır. Bu konu Kur’an’da şöyle açıklanmaktadır: “Kendi aranızdan, size âyetlerimizi okuyan, sizi her kötülükten arındıran, size Kitab’ı, hikmeti ve bilmediklerinizi öğreten bir peygamber gönderdik.” Hz. Peygamber, güzel ahlakı ile Müslümanlara örnek olmuş, sevgi, merhamet, şefkat, samimiyet, sadakat, kardeşlik gibi pek çok ahlaki değeri öğretmiştir. Bunun yanında bir işe başlarken Allah’ın (c.c.) adını anmayı (besmele çekmeyi), küçüklere şefkatli, büyüklere saygılı olmayı, anne babaya iyilik yapmayı, hediyeleşmeyi, hastaları ziyaret etmeyi, selamlaşmayı, kısaca hayata dair her şeyi öğretmiştir.

Hz. Peygamber, öncelikle bir olan Allah’a (c.c.) iman etmeyi öğretmiş, Allah’a (c.c.) ibadeti ve ibadetlerin uygulanış şekillerini göstermiştir. Müslümanların kötü söz ve davranışlardan uzaklaşıp, ahlaki değerlerle donanmaları ve Allah’a (c.c.) kul olma bilinciyle hareket etmeleri için uğraşmıştır. Bu sebeple Hz. Muhammed’in (s.a.v.) anlatarak ve yaşayarak öğrettiği sünneti, her konuda kendisine başvurulan vazgeçilmez bir kaynak ve hayatın her alanında İslam’a uygun yaşamayı sağlayan bir kılavuzdur.

Kur’an-ı Kerim ve Hz. Peygamber’in sünneti, İslam toplumunu yüzyıllardır ayakta tutan temel yapı taşlarıdır. Çünkü İslamı yaşamak, Kur’an’da ve sünnette yer alan hükümleri uygulamak ile mümkün olur. Müslümanlar, hem dünyada hem ahirette mutlu olabilmek için akıl ve iradelerini kullanıp Kur’an ve sünneti kendilerine rehber edinmelidir.

bir yorum yaz